Dowiedz się więcej

Inteligentna Specjalizacja (IS) jest jedną ze strategii programu Europa 2020, która ma na celu wsparcie dziedzin aktywności gospodarczej, w których dany region wykazuje przewagę konkurencyjną. IS oznacza lepsze skupienie zasobów, szybszy przepływ wiedzy i pogłębienie współpracy, co umożliwia podniesienie poziomu efektywności wykorzystania potencjału lokalnego.

Ze względu na naturalne zasoby regionów oraz już istniejącą infrastrukturę rozwijanie działalności w oparciu o te właśnie charakterystyki, nazywane Inteligentnymi Specjalizacjami może zaowocować spektakularnym sukcesem gospodarczym przedsiębiorstw.

Przykładem korzystania z naturalnych przewag konkurencyjnych regionu może być „kraina polskich jezior”, czyli Warmia i Mazury, gdzie podstawą Inteligentnej Specjalizacji jest ekonomia wody. Innym regionem o wyraźnie sprecyzowanej specjalizacji jest województwo podkarpackie, które ze względu na ukształtowanie terenu i warunki pogodowe specjalizuje się w dziedzinach lotnictwa i kosmonautyki.

Warto pamiętać, że  katalog IS nie stanowi zbioru zamkniętego, a przedsiębiorstwa i inne podmioty mogą zgłaszać własne inicjatywy, które będą rozpatrywane przez grupy robocze ds. inteligentnych specjalizacji. Najbardziej perspektywiczne pomysły doczekają się wpisania na listę IS. 

Inteligentne Specjalizacje to nie tylko innowacje technologiczne, ale również tzw. „innowacje praktyczne”, czyli nowe rozwiązania z zakresu usług oraz propozycje eliminacji problemów społecznych.

Celem tej polityki jest promowanie współpracy („przedsiębiorczego odkrywania”) pomiędzy lokalnymi przedsiębiorcami, ośrodkami badawczymi, uczelniami oraz innymi kluczowymi partnerami, która prowadzi do zrównoważonego wzrostu gospodarczego zarazem przyczyniając się do rozwiązywania problemów społecznych poprzez rozwój branż, które najlepiej wykorzystują zasoby regionu.

IS nie jest całkowicie nową ideą, a jedynie ulepszeniem dotychczasowego planowania funduszy strukturalnych. Koncepcja IS ma pozwolić na bardziej efektywne wydawanie środków i rozwój sektorów, które wykazują się rzeczywistym potencjałem.

W ramach programu Europa 2020 wyszczególniono obszary strategiczne z punktu widzenia całego kraju, jak i poszczególnych jego regionów.

Wyróżnia się:

  • Krajowe Inteligentne Specjalizacje, czyli KIS,
  • Regionalne Inteligentne Specjalizacje, czyli RIS.

Na poziomie krajowym po długim etapie konsultacji z przedsiębiorcami wyłoniono 19 KIS w kategoriach: (i) zdrowe społeczeństwo, (ii) biogospodarka rolno-spożywcza, leśno-drzewna i środowiskowa, (iii) zrównoważona energetyka, (iv) surowce naturalne i gospodarka odpadami oraz (v) innowacyjne technologie i procesy przemysłowe.

Każde województwo wyznaczyło również od 3 do 9 RIS charakterystycznych dla danego regionu.

Regionalne Programy Operacyjne to plany przygotowywane przez województwa określające wizje rozwoju regionu poprzez osiąganie wyznaczonych celów w strategicznych obszarach aktywności społecznej i gospodarczej.

Aktualna perspektywa finansowa na lata 2014-2020 przewiduje 16 programów regionalnych, w tym jeden przejściowy dla województwa mazowieckiego, które jako jedyny region Polski nie zalicza się do regionów słabo rozwiniętych.

W ramach budżetów przewidzianych przez RPO można otrzymać wsparcie na działania w obszarach takich jak:

  • modernizacja oraz budowa nowych dróg,
  • przedsiębiorczość,
  • transport publiczny,
  • bezpieczeństwo energetyczne,
  • kolej,
  • szkolnictwo wyższe,
  • cyfryzacja administracji, usługi publiczne dostępne przez Internet,
  • aktywizacja zawodowa i poprawa sytuacji na rynku pracy młodych ludzi,
  • ogólny dostęp do szerokopasmowego Internetu.

W Regionalnych Strategiach Innowacji (RSI) znaleźć można informacje na temat inteligentnych specjalizacji danego województwa. Stanowią one długoterminową strategię określającą kierunki polityki innowacyjnej i sposoby budowy oraz optymalizacji regionalnej infrastruktury wspomagającej innowacyjność.

Natomiast Regionalne Programy Operacyjne stanowią dopełnienie RIS i określają, na jakie cele województwa planują rozdysponować fundusze unijne.

Ze względu na dynamikę zmian zachodzących we współczesnej gospodarce, koncepcja inteligentnych specjalizacji zakłada możliwość rozszerzenia katalogu Inteligentnych Specjalizacji danego regionu w trakcie trwania programu.

W tym celu powołano specjalne grupy robocze ds. inteligentnych specjalizacji, które pracują nad ulepszeniem i dostosowywaniem polityki IS do zmieniających się potrzeb kraju i regionów.

Przedsiębiorcy mogą złożyć swoje propozycje za pośrednictwem specjalnego formularza umieszczonego na naszej stronie internetowej.

Mianem „masy krytycznej” zasobów można określić stan, w którym strategiczna dziedzina aktywności nabiera odpowiedniej mocy, aby stać się samowystarczalna dzięki wykorzystywanym zasobom, które stanowią silną stronę danego regionu.

Zasoby rozumiane są jako kapitał ludzki, zgromadzona infrastruktura wiedzy czy zasoby innowacyjne. Skoncentrowanie się na obszarach rzeczywistego potencjału pozwala na osiągnięcie lepszych efektów.

„Masa krytyczna” może gromadzić się wewnętrznie w regionie lub być tworzona poprzez nawiązywanie współpracy z innymi regionami.

Zdecydowanie tak. Współpraca regionów wspomaga transfer wiedzy i technologii, dzięki czemu pozwala na zbudowanie trwałej przewagi konkurencyjnej kraju.

Jedną z podstawowych idei wszystkich RPO jest budowanie współpracy międzyregionalnej pozwalającej na wyrównanie poziomu rozwoju gospodarczego poszczególnych regionów kraju i Unii Europejskiej zgodnie z założeniami Europejskiego Funduszu Strukturalnego oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. 

Źródeł finansowania z łatwością można szukać na naszej interaktywnej mapie regionów  w zakładce „Mapa IS”, gdzie znajdują się harmonogramy RPO poszczególnych województw wraz z opisem najważniejszych założeń programu.

Zarządzanie kwestiami dotyczącymi Krajowych i Regionalnych Inteligentnych Specjalizacji należy do kompetencji Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Finansowanie pochodzi z różnych źródeł, przeważnie są to środki unijne oraz środki z budżetu państwa.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości jako Instytucje Pośredniczące poszczególnych naborów są odpowiedzialne za alokację środków finansowych w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój wspomagającego działalność w obszarach wyszczególnionych w KIS.

Wdrażaniem programu i rozdzielaniem środków na poziomie regionalnym zajmują się Urzędy Marszałkowskie poszczególnych województw.

Wysokość dofinansowania w poszczególnych regionach uzależniona jest od mapy pomocy regionalnej i kształtuje się jak przedstawiono w poniższej tabeli (jako procent przewidywanych kosztów kwalifikowanych):

 Wartość dofinansowania  Województwa
50% lubelskie, podkarpackie, podlaskie, warmińsko-mazurskie,
35% kujawsko-pomorskie, lubuskie, łódzkie małopolskie, opolskie, pomorskie, świętokrzyskie, zachodniopomorskie oraz na obszarach należących do podregionów: ciechanowsko-płockiego, ostrołęcko-siedleckiego, radomskiego i warszawsko-wschodniego,
25% dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie,
20% podregion warszawski zachodni (15% dla Warszawy do 31 grudnia 2017r., potem już tylko 10%).